Druk ongevallen bij duiken



Vind je deze video leuk? Klik hiernaast. Dank je ;-)
Sponsored by

Overdrukongevallen of barotrauma's zijn vooral bij beginnende duikers een probleem. Duikarts Catherine de Maeyer vertelt hoe je ze herkent, behandelt en vooral: hoe je ze kan voorkomen


17-03-2016 -  by Kevin Van der Straeten

Comments

Meld je hier aan om te reageren 





Transcript

Overdrukongevallen of barotrauma's zijn vooral bij beginnende duikers een probleem. Duikarts Catherine de Maeyer vertelt hoe je ze herkent, behandelt en vooral: hoe je ze kan voorkomen.

 

Dag Catherine, welkom in de studio.  

 

Kevin, hallo.  

 

Vorige keer hadden we het over decompressieongevallen. Vandaag gaan we het over barotrauma's hebben. Wat zijn dat precies?  

 

In barotrauma zitten eigenlijk twee woorden: baro ('druk') en trauma ('ongeval'). Dus eigenlijk beschadigingen door overdruk. En dat is de tweede grote groep van ongevallen, waar duikers toch wel heel alert voor moeten zijn.  

 

Maar wat kan dat dan concreet zijn?  

 

Wel, een overdrukongeval kan eigenlijk optreden in elke luchthoudende holte in het lichaam. Ik moet een klein beetje achtergrond geven, een beetje fysica-achtergrond. Er is één belangrijke wet die in dit heel dit barotraumaverhaal speelt. Dat is de Wet van Boyle en Marriote, die zegt dat bij een constante temperatuur druk maal volume constant is. Dat wil zeggen: als je een fles van 10 liter met lucht vult, en je daarmee op diepte gaat, dan zal, omdat de omgevingsdruk stijgt, die fles altijd maar een kleiner en kleiner volume krijgen. Die gaat platgeduwd worden. Dus druk maal volume is constant. Die wet is eigenlijk de basiswet om een barotrauma uit te leggen. Dus elke luchthoudende ruimte zal met dat fenomeen geconfronteerd worden. Als je je trommelvlies bijvoorbeeld neemt... Dus de oren zijn erg at risk of gevoelig voor barotrauma of overdrukongevallen. Als je op diepte gaat, ga je de buitenkant van het oor... is de omgevingsdruk - als je op 10 meter diepte zit is dat 2 bar - maar aan de binnenkant van ons neus-keel-oorstelsel zal, als je dat nog niet geklaard of geëquilibreerd hebt de omgevingslucht van boven op 0 meter zijn, 1 bar zijn. Daardoor ga je eigenlijk een naar binnen duwen krijgen van het trommelvlies, als je dat niet equilibreert, als je niet zorgt dat de druk in de keel en in het oor, het middenoor, hetzelfde is als de druk buiten, dan ga je dat trommelvlies uitrekken, totdat het uiteindelijk scheurt.  

 

Ja, toch altijd zorgen dat je klaart dan.  

 

Ja, dat klaren is heel belangrijk, hè? En dat klaren... Wat doe je daarbij eigenlijk? Dan ga je eigenlijk de verbindingsbuis tussen de keelholte en middenoor, de buis van Eustachius, een gespierde tunnel eigenlijk, die ga je opentrekken, zodanig dat de druk in de keelholte hetzelfde zal worden als de druk in het middenoor, en hetzelfde zal zijn als de druk buiten het trommelvlies, dus dat klaren is heel belangrijk.  

 

Maar het is niet alleen de oren die van belang zijn dan.  

 

Nee, dat klopt. Elk luchthoudend orgaan eigenlijk, of elke luchthoudende ruimte. Bijvoorbeeld: wij zetten een masker op bij het duiken. In dat masker zit lucht tussen het glas en onze ogen en ons weefsel. Moest je enkel naar beneden gaan en het masker niet klaren, door daar een keer goed in uit te ademen, ja, dan zal je een druk krijgen op dat masker, en het glas van dat masker geeft meestal niet mee, dus die onderdruk die in die luchthoudende ruimte ontstaat, zal zorgen dat het weefsel eigenlijk wat naar buiten getrokken wordt.  

 

De ogen mogen toch beter op hun plaats blijven zitten.  

 

Ja, het is dan duidelijk dat je bent gaan duiken. De ogen worden zeer zelden uitgetrokken, maar meestal is het wel een heel uitgesproken uitslag. Dus een roodheid rond de ogen. Dus altijd goed het masker klaren. De oren en het masker klaren zijn echt twee klassiekers bij beginnende duikers, die daar niet aan denken of die zo afgeleid zijn door alle dingen die rond hun gebeuren, en die dus dan wel met serieuze problemen geconfronteerd worden.  

 

Ja, want meestal als je pijn voelt is het eigenlijk al te laat, hè?  

 

De pijn is echt een teken van: nu moet je er iets aan doen. Als je wat pijn in het oor begint te voelen, niet denken van: "oh, dat gaat wel over", maar echt een beetje stijgen, en die oren de tijd geven om te equilebreren, om te klaren, en zeker bij beginnende duikers duurt dat eventjes. Die buis van Eustachius moet daaraan wennen. Dus neem de tijd daarvoor en ga zeker niet voort, want het scheuren van het trommel- vlies is natuurlijk slecht nieuws en wil ook zeggen dat je een hele tijd, soms voor altijd, niet meer mag duiken. Er zijn andere barotraumata, zoals een ander luchthoudend orgaan. Dat zijn natuurlijk de longen. Dat is het grootste luchthoudend orgaan, en die zijn natuurlijk ook erg gevoelig voor die barotraumata.  

 

Omwille van de hoeveelheid lucht?  

 

Omwille van de hoeveelheid lucht, ja. En ook omwille van die Wet van Boyle en Mariotte, want je gaat je longen volademen, je gaat naar beneden gaan. Beneden ga je ook ademen, maar daar is de omgevingsdruk hoger. Het volume van de longen zal kleiner zijn. Maar als je je duik beëindigt, dan ga je stilletjes aan stijgen. Die alveolen, die kleine longblaasjes, zullen door de dalende omgevingsdruk groter worden, die zetten uit, en natuurlijk moet die lucht naar buiten. Als je dus te snel stijgt, of als je niet uitademt tijdens het stijgen, dan gaan die alveooltjes zodanig groot worden, dat ze barsten. En ik moet je zeggen dat dat natuurlijk zeer slecht kan aflopen.  

 

Ja, want dat zijn serieuze duikongevallen.  

 

Dat zijn serieuze duikongevallen, en natuurlijk: als de longen niet meer functioneren, dan wil dat ook zeggen dat er geen zuurstof opgenomen kan worden, en dan kan ons lichaam ook niet verder functioneren. Dus de longbarotraumata zijn eigenlijk wel zeer ernstige ongevallen, en belangrijk daarbij is ook wel te beseffen dat die barotraumata meestal optreden in de zone tussen -10 en 0 meter. De zone waarin beginnende duikers heel vaak zitten. En waarom is dat? Omdat eigenlijk het verschil in druk relatief het grootste is tussen 0 en -10 meter. Je gaat van 1 bar naar 2 bar, dus 100% erbij. Dat wil zeggen dat je volume veel kleiner gaat worden als je op 10 meter bent, maar als je dan stijgt... Je hebt daar de grootste verandering in volume, dus het ademen tijdens het stijgen en traag stijgen is daarom echt van belang.  

 

Maar dit soort dingen zijn makkelijk te voorkomen als je klaart, als je zorgt dat je uitademt als je naar boven gaat. Als je het toch vergeten bent? Ik neem aan dan best zo snel mogelijk naar het ziekenhuis.  

 

Ja, als je merkt bij het beëindigen van de duik, dat er bijvoorbeeld bloed uit het oor uit het oor komt, dat is niet goed, dan moet je zo snel mogelijk naar de Spoedgevallen gaan. Moet er in dat oor gekeken worden, dan moet je daar niet mee wachten tot de dag nadien. Ook als je merkt dat je een aan- houdende pieptoon hoort, een tinnitus, of een ambetant geluid in het oor, altijd even laten nakijken. Als je een gehoorsverlies hebt aan één kant, hetzelfde natuurlijk: ook even laten nakijken. De longbarotraumata, of de longoverdrukongevallen: het is daar meestal wel duidelijk dat er iets aan de hand is. Als er longweefsel kapot is dan zal er bloed uit de mond komen. Mensen gaan niet goed kunnen ademen en gaan heel kort van adem zijn. Ze zijn vaak ook al niet meer bij bewustzijn, en in alle eerlijkheid: die longoverdrukongevallen durven ook al wel slecht af te lopen.  

 

Dan toch maar uitademen terwijl we boven komen.  

 

Uitademen is heel belangrijk, ja.  

 

Catherine, dank je wel voor je komst naar de studio.  

 

Graag gedaan.  

 

En u, beste kijker: bedankt voor het kijken en alweer tot een volgende keer.

Nieuwsbrief


Ontdek de nieuwsbrief