Wat als het misloopt? Omgaan met paniek



Vind je deze video leuk? Klik hiernaast. Dank je ;-)
Sponsored by

Wat doe je als het misloopt tijdens een duik? Instructeur Rudi Baert legt uit wat paniek is en hoe je ermee omgaat.


26-12-2015 -  by Kevin Van der Straeten

Comments

Heb je al een account op scubaduiken.tv? Meld je aan

Heb je nog geen account? Schrijf je comment hieronder:

 





Transcript

Wat doe je als het misloopt tijdens een duik? Instructeur RudiBaert legt uit wat paniek is en hoe je ermee omgaat.

 

Dag Rudi, welkom in de studio. Vandaag gaan we het hebben over paniek, hoe daar mee om te gaan als er iets misloopt onder water. Maar misschien kunnen we het beste eens starten met: wat is nu eigenlijk paniek?  

 

Kortgezegd zou je paniek kunnen omschrijven als: een toestand die door fysiologische veranderingen in je lichaam wordt veroorzaakt. Dat is eigenlijk heel eenvoudig. Als je als mens geconfronteerd wordt met een situatie die je als gevaarlijk percipieert... Het hoeft niet gevaarlijk te zijn, maar je ervaart het als gevaarlijk, dan ga je stresshormonen afscheiden. Dat gebeurt overal; dat gebeurt in het dagelijkse leven ook. Die stresshormonen zijn voornamelijk adrenaline en cortisol. En die dingen zijn heel efficiënt als ze moeten helpen om de levensbedreigende situaties te ont- vluchten of ertegen te vechten. Maar onder water gebeurt er nu iets heel speciaals. Die twee hormonen gaan je hartslag doen versnellen, je ademhaling doen versnellen, en vooral een aantal functies uitschakelen die ze niet onmiddellijk nodig hebben. En dat gebeurt heel reflexmatig.  

 

Daar heb je niet echt controle over?  

 

Nee, precies. Je redeneringsvermogen bijvoorbeeld wordt zo goed als uitgeschakeld. Niet helemaal, maar toch zo goed als dat je... Want dat heb je op dat moment niet nodig. Op dat moment heb je heel veel spierkracht en doorzetting nodig. En dat gaat heel reflexmatig, zoals ik al zei. Maar die versnelde hartslag en die versnelde ademhaling zorgen ervoor dat je ademhaling oppervlakkiger wordt en dat er minder zuurstof naar je spieren gaat. Er wordt CO2 opgestapeld en je krijgt een gevoel van vermoeidheid en ook van ademloosheid. Men noemt dat in het vakjargon 'luchthonger'. En boven water is dat allemaal niet zo'n probleem. Je ademt sneller, mensen zien dat je in paniek bent. Onder water is dat een probleem, zoals je je kan voorstellen, omdat je ontspanner maar een bepaalde capaciteit heeft. Op een gegeven moment ga je zo snel ademen dat die ontspanner tot op zijn maximum capaciteit gepusht wordt, en dan houdt het op. En je krijgt ook wat claustrofobische neigingen. Je dan wel eens dat duikers onder water hun ontspanner uitnemen, omdat ze het gevoel hebben onvoldoende lucht te krijgen.  

 

Dat lijkt me geen goed idee.  

 

Slecht idee, heel slecht idee. Vandaar dat paniek onder water bijna altijd lijdt tot verdrinking. Als je natuurlijk niet door je buddy geholpen, of als je niet tot rust kunt komen en je ademhaling onder controle krijgt. En er is nog een tweede effect. Door de versnelde hartslag en de bloeddruk die stijgt, stijgt ook je bloedsuikerspiegel en voor mensen die voorbestemd zijn... - normale gezonde mensen gaan daar geen last van hebben - Mensen die voorbestemd zijn kunnen ook een hartinfarct krijgen, alleen daardoor. Ook bepaald vervelend onder water, zoals je je kan voorstellen.  

 

Maar hoe ga je er dan als duiker mee om? Ja, uiteraard voorkomen dat je in paniek geraakt. Wellicht zijn daar al een aantal strategieën voor?  

 

Absoluut, aan de preventieve kant zou je kunnen zeggen: je moet vooral op ervaring en op training werken. Omdat paniek ontstaat op een zeer reflexmatige manier, juist omdat het lichaam reageert op een gevaarlijke situatie, - je verstand komt daar niet in tussen - moet je ervoor zorgen dat in je training levensreddende handelingen ingesleten zijn. En dan is het niet voldoende om die 1, 2, 3, 4 keren te oefenen, dan moet je er die tot je erbij neervalt inslijten. Vandaar dat bijvoorbeeld uitademen, zelfs in een zwembad, terwijl je stijgt, zo belangrijk is. Dat is een reflex die ingesleten is zodat je zelfs wanneer je verstand op non-actief gezet wordt...  

 

Dat je echt op je reflexen kan terugvallen.  

 

Voilà, dat is één van de redenen. En zo zijn er een aantal levensreddende handelingen; het uitademen, buddy briefing, en dat soort dingen, die je moet inslijten. Training is primordiaal. Heel belangrijk ook is dat je in je ervaring... - Maar dat kan je natuurlijk moeilijk programmeren - in je ervaring ook een aantal situaties meemaakt, die je grenzen aangeven, zodanig dat je gaat kunnen voorspellen wanneer een situatie écht gevaarlijk wordt en wanneer het dat niet is, of ogenschijnlijk maar is. Een goede fysieke conditie is heel handig om paniek te voorkomen.  

 

In welke zin?  

 

Wel, omdat ik al zei: je stresshormonen jagen je ademhaling de hoogte in. Die wordt oppervlakkiger, waardoor de zuurstoftoevoer minder efficiënt verloopt naar je spieren, hetgeen dat je hard nodig gaat hebben. Als je in goede fysieke conditie verkeert, kan je dat veel langer rekken. Omdat je zuurstoftransport dan beter getraind is. Je krijgt door duiken geen fysieke conditie, maar je hebt het wel nodig om het veilig te doen.  

 

Dus je moet het combineren met een andere sport?  

 

Ja, dat is juist.  

 

Maar stel: ik heb me laten vangen. Ik ben toch in paniek geschoten. En je begint van jezelf te merken: dat eens dat het begint te gaan het ook moeilijk te stoppen is. Zijn er dan toch nog dingen die je kan doen?  

 

Absoluut, de gouden raad is: stop, adem, denk, handel. Stop: ik heb al gezegd: om te voorkomen dat die luchthonger uit de hand loopt, en je in een soort spiraal terechtkomt, moet je alle activiteiten stoppen. Dat is volledig tegennatuurlijk. Want stel dat je bijvoorbeeld in een visnet verward bent geraakt, of in een vislijn verward bent geraakt, dan reageert je lichaam omdat het dat een gevaarlijke situatie vindt. Dan ga je de neiging hebben om heel hard aan die visdraad of aan dat visnet te beginnen trekken. De verkeerde reactie natuurlijk. Je moet juist met je activiteiten stoppen, om te voorkomen dat de CO2 in je spieren opstapelt en je nog meer buiten adem geraakt. Tweede: adem. Zorg dat je goed zorgvuldig blijft ademen. Ga niet mee in de spiraal van steeds sneller en oppervlakkiger te ademen. Uitademen is belangrijker dan inademen op dat moment, want je moet van die CO2 af. Dan: denk. Op het moment dat je je adem onder controle hebt, denk dan na wat de best mogelijke oplossing is. Zet je verstand terug aan het werk. Want dat was even op non-actief gezet. De reflexen hebben het overgenomen. Als we diezelfde vislijn of dat- zelfde visnet als voorbeeld nemen: "ik moet eigenlijk mijn mes pakken en me lossnijden". En dan: handel. Het laatste komt dan bijna eigenlijk al vanzelf.  

 

Dus eens je weer rustig geworden bent... Je bent altijd met zijn tweeën aan het duiken. Dat is ook maar goed ook. Wat doe je als je merkt dat je buddy in paniek begint te geraken?  

 

Dat is een zeer goede vraag. Eigenlijk is er maar één ding dat je kan doen op dat moment. Uiteraard is er ook een preventief luik. Zeker als je weet dat je met een buddy te water gaat die mogelijk zenuwachtig is... Je merkt dat boven water al. Je merkt dat voor de duik, hè? Dat je dat in je briefing meeneemt, en zegt van: als je wat voelt, dan ga ik je vasthouden. Dus je kan op voorhand al scenario's bespreken en ze zelfs al een beetje visualiseren. Dat kan je op voorhand doen. Tijdens de duik is fysiek contact heel belangrijk. Het kan een beetje raar klinken, maar pak je buddy vast. Op een stevige maar niet overdreven stevige manier. Laat hem voelen, door een klein beetje kracht uit te oefenen met je handen, van: "ik heb de situatie onder controle". Overdrijf daarin niet. Want het kan zelfs de paniek versnellen als je zelf de indruk geeft zenuwachtig te zijn. Dan is het hek helemaal van de dam. Maar fysiek contact is heel belangrijk. Hou hem in eerste instantie dichtbij je. Voorkom dat hij zijn ontspanner uitneemt, bijvoorbeeld. Dat zou een paniekreactie kunnen zijn. Het zou een beetje kunnen helpen als je... Maar dan moet je ook... Dat is al een beetje overdreven, dat je de overdrukknop lichtjes indrukt. Niet te veel, want dat kan het omgekeerde effect geven, maar dat je voelt van: "hee, dit werkt allemaal nog wel".  

 

Ja, en breek je de duik dan ook af, wanneer je de situatie onder controle hebt?  

 

Ja absoluut, maar pas als de ademhaling onder controle is. Ga niet beginnen te stijgen, bijvoorbeeld, tenzij je het helemaal op het trimvest zou doen, maar ga niet beginnen te stijgen, of vraag geen fysieke activiteit, als de ademhaling nog niet onder controle is, want je zet de spiraal terug in gang.  

 

Rudi, dank je wel voor al deze tips.  

 

Graag gedaan.  

 

En u, beste kijker: bedankt voor het kijken en alweer tot volgende keer!

Nieuwsbrief


Ontdek de nieuwsbrief